تبلیغات
ادبی - آزادگی سال دوم راهنمایی

آزادگی سال دوم راهنمایی

جمعه 14 بهمن 1390 07:11 ب.ظ

نویسنده : خیام علیزاده

خارکش پیری با دلق درشت                   پشته­ای خار همی برد به پشت

دلق: لباس پشمین فرسوده، لباس زبر و خشن        همی­بُرد: می­بُرد، «همی» نشانه­ی کهن  برای ماضی استمراری.

مردِ خارکش پیری با لباس زبرِ فرسوده، پشته­ی خاری را بر دوش می­کشید.

لنگ­لنگان قدمی برمی­داشت

هر قدم دانه­ی شکری می­کاشت

لنگ­لنگان: در حالی که می­لنگید.(قید حالت)

دانه­ی شکری می­کاشت: از خدا سپاس­گزاری می­کرد.

در حالی که می­لنگید، راه می­رفت و با هر قدم خدا را سپاس می­گفت.

کای فرازنده­ی این چرخ بلند 

وی نوازنده­ی دل­های نژند

فرازنده: برپا کننده.            چرخ: آسمان، فلک           نوازنده: نوازشگر               نژند: غمگین، گرفته.

که ای برپا کننده­ی این آسمان بلند و ای کسی که دل­های غمگین و گرفته را نوازش می­کنی!

کنم از جیب نظر تا دامن                        چه عزیزی که نکردی با من!

جیب: گریبان، یقه             نظر: نگاه            جیب تا دامن: سر تا پا              عزیزی: مهربانی

درِ دولت به رخم بگشادی                       تاجِ عزّت به سرم بنهادی

دولت: خوش­بختی، سعادت        رُخ: چهره           تاجِ عزّت: اضافه­ی تشبیهی           عزّت: مهربانی، عزیزی

در خوش­بختی را به رویم باز کردی و تاجِ مهربانی بر سرم گذاشتی.

حدّ من نیست ثنایت گفتن                      گوهرِ شکرِ عطایت سُفتن

حد: اندازه، لیاقت، شایستگی            ثنا: ستایش، حمد        گوهرِ شکر: اضافه­ی تشبیهی(شکر به گوهر تشبیه شده است)

عطا: بخشش.            سفتن: سوراخ کردن، سوراخ کردن مروارید برای در رشته کشیدن آن را سفتن می­گویند.

نوجوانی به جوانی مغرور                        رخشِ پندار همی راند زِ دور

مغرور: فریفته، فریب خورده                   رخش: به معنی اسب. نام اسبِ رستم است.          پندار: وهم و گمان، توهّم

رخشِ پندار: اضافه­ی تشبیهی(پندار در تند سیری به رخش تشبیه شده است).            همی­راند: می­راند

نوجوانی که مغرورِ جوانی خود بود، از دور اسبِ افکارش را به سمت پیرمرد تاخت.

آمد آن شکرگزاریش به گوش                 گفت کای پیرِ خِرف گشته، خموش

کای: (که+ای) مخفّف               خِرِف: کم عقل، نادان         خموش: خاموش، ساکت

شکر گزاری پیرمرد به گوشش رسید و گفت: ای پیرمردِ کم عقل! ساکت باش!

خار بر پشت زنی زین­سان گام                 دولتت چیست؟ عزیزیت کدام؟

زینسان: از این گونه            گام: قدم

خوشبختی و عزیزی­ات کدام است؟ در حالی­که با این وضع، و خار بر پشت راه می­روی.

عزّت از خواری نشناخته­ای                      عمر در خارکشی باخته­ای

عزّت و خواری: آرایه­ی تضاد               خواری: ذلّت                خوار و خار: جناس لفظی

عزّت را از خواری تشخیص نمی­دهی و عمر خود را در خارکشی از دست داده­ای.

پیر گفتا که چه عزّت زین به                  که نی­ام بر درِ تو بالین نِه

زین: (از+ این)                  نی­ام: نیستم                بالین: بالش

پیرمرد جواب داد که چه عزّتی بالاتر از این است که بر درِ خانه­ی تو بالش خوابم را نمی­گذارم.

کای فُلان! چاشت بده یا شامم                 نان و آبی که خورم و آشامم

کای: (که+ای)         فُلان: اسمِ مبهم(فُلانی)                چاشت: صبحانه            آشامیدن: نوشیدن

که ای فُلانی! به من نانی بده که بخورم و آبی که بیاشامم.

شکر گویم که مرا خوار نساخت                به خسی چون تو گرفتار نساخت

خس: کنایه از انسان پستِ فرومایه.

خدا را سپاس می­گویم که باعث ذلّت و خواری من نشد و مرا گرفتار و نیازمند چون تویی نکرد.

داد با این همه اُفتادگی­ام                       عزّ و آزادی و آزادگی­ام

افتادگی: ضعف، تواضع، فروتنی                عزّ: عزّت، عزیزی

با این همه ضعف و ناتوانی به من عزّت آزادی و بی­نیازی را هدیه کرد.


نورالدّین عبد الرّحمن بن احمد بن محمد معروف به جامی (۲۴ آبان ۷۹۳- ۲۷ آبان ۸۷۱)، (۲۳ شعبان ۸۱۷ ۱۷ محرم ۸۹۸ ه‍ ق) ملقب به خاتم الشعرا شاعر، موسیقی‌دان، ادیب و صوفی نام‌دار ایرانی سده ۹ قمری است.

آثار جامی

1- آثار منظوم: الف) دیوان‌های سه گانه شامل قصاید و غزلیات و مقطعات و رباعیات

                     ب) هفت اورنگ که خود مشتمل بر هفت کتاب در قالب مثنوی است.

2- آثار منثور

آثار منثور که برخی از آنان عبارت‌اند از: بهارستان، نفحات الانس و منشآت

.




دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: - -